Volkshogeschool

Laatst bijgewerkt: juli 2026

Een Noorse folkehøgskole is een examenvrije school waar persoonlijke ontwikkeling, praktische activiteiten, sociale vorming en gemeenschappelijk wonen centraal staan. De Nederlandse vertaling ‘volkshogeschool’ kan verwarrend zijn: een folkehøgskole behoort niet tot het hoger onderwijs en is niet vergelijkbaar met een Nederlandse hogeschool.

De meeste leerlingen volgen een programma van ongeveer negen maanden, van augustus tot mei. Er bestaan daarnaast halfjaarprogramma’s en enkele andere cursusvormen. Leerlingen wonen gewoonlijk in het internaat van de school. De folkehøgskole vormt een aanvulling op het reguliere Noorse onderwijs, maar leidt niet tot een officieel school-, beroeps- of hogeronderwijsdiploma. 

Ongeveer 80 scholen

Noorwegen heeft ongeveer 80 folkehøgskoler, verspreid over het hele land en op Svalbard. Het gezamenlijke informatieportaal vermeldt voor het schooljaar 2025–2026:

• 79 scholen;

• meer dan 800 verschillende studierichtingen, in het Noors linjer;

• 6.035 leerlingen.

De scholen verschillen sterk in grootte. Sommige hebben ongeveer dertig leerlingen, terwijl de grootste scholen bijna tweehonderd plaatsen hebben.

Voor wie is een folkehøgskole bedoeld?

De meeste leerlingen zijn tussen de 18 en 25 jaar en beginnen na het voortgezet onderwijs. Een folkehøgskolejaar kan ook worden gevolgd na een studie, na een periode van werken of als tussenjaar voordat iemand een definitieve studie- of beroepskeuze maakt.

Er bestaat geen algemene landelijke bovengrens voor de leeftijd. De meeste scholen hanteren een minimumleeftijd van ongeveer achttien jaar, maar sommige scholen en opleidingen nemen ook zestien- of zeventienjarigen aan. Iedere school bepaalt zelf welke leeftijdsgrenzen en toelatingseisen gelden. 

Voor de meeste gewone programma’s zijn geen bepaalde schoolcijfers of diploma’s vereist. Motivatie, geschiktheid voor het gekozen programma, leeftijd en beschikbare internaatplaatsen kunnen wel een rol spelen. Sommige gespecialiseerde opleidingen stellen aanvullende eisen, bijvoorbeeld aan lichamelijke conditie, taalvaardigheid, een portfolio of eerdere ervaring.

Vrijzinnige en christelijke scholen

De Noorse folkehøgskoler worden vaak verdeeld in twee hoofdgroepen:

• frilynte folkehøgskoler: scholen die niet uitgaan van één bepaalde religieuze levensbeschouwing;

• kristne folkehøgskoler: scholen die zijn opgericht door of verbonden zijn met een christelijke organisatie of geloofsgemeenschap.

Ook christelijke scholen nemen doorgaans leerlingen met uiteenlopende achtergronden en levensovertuigingen aan. De levensbeschouwelijke identiteit kan wel invloed hebben op gezamenlijke bijeenkomsten, thema’s, waarden en activiteiten. Lees daarom vóór aanmelding de profielbeschrijving en schoolregels zorgvuldig door. 

Welke programma’s zijn er?

Iedere leerling kiest gewoonlijk een hoofdprogramma, het linjefag. Hieraan wordt een groot deel van de lesweek besteed. Het aanbod is breed en verandert ieder schooljaar.

Voorbeelden zijn:

• muziek, zang en muziekproductie;

• theater, dans en film;

• fotografie, kunst en vormgeving;

• schrijven, media en communicatie;

• sport en lichamelijke training;

• skiën, klimmen, surfen en andere buitensporten;

• natuur, jacht, visserij en friluftsliv;

• gaming, animatie en digitale media;

• reizen, cultuur en internationale samenwerking;

• dierenverzorging en paardensport;

• koken, ambacht en mode;

• Noorse taal en cultuur.

Naast het hoofdprogramma hebben leerlingen gewoonlijk keuzevakken, gezamenlijke lessen, projecten, excursies, ochtendbijeenkomsten, sociale avonden en onderwijs op sommige zaterdagen. De precieze verdeling verschilt per school. 

Onderwijs zonder cijfers en examens

Folkehøgskoler werken zonder een landelijk leerplan, gewone rapportcijfers en afsluitende examens. De nadruk ligt op deelname, samenwerking, praktijkervaring, gesprekken, reflectie en het ontwikkelen van vaardigheden.

Een folkehøgskolejaar levert geen bachelorpunten, ECTS-studiepunten, beroepsdiploma of algemene toelatingskwalificatie voor het hoger onderwijs op. Een buitenlandse leerling die daarna aan een Noorse universiteit of hogeschool wil studeren, moet nog steeds voldoen aan de normale diploma-, vakken- en taaleisen voor die opleiding.

De school verstrekt wel documentatie over het gevolgde programma. Leerlingen die een cursus van ten minste 16,5 weken voltooien, moeten daarvan een bewijs ontvangen. Voor voltooiing geldt als hoofdregel dat de leerling aan ten minste negentig procent van het programma heeft deelgenomen. Het geregistreerde verzuim wordt in de documentatie opgenomen. 

Toelatingspunten voor hoger onderwijs

Een volledig folkehøgskolejaar kan onder de toelatingsregels die in 2026 en 2027 gelden maximaal twee aanvullende punten opleveren in de gewone toelatingsgroep voor Noors hoger onderwijs.

Daarvoor moet het gaan om een voltijdprogramma van in totaal 33 weken en moet de leerling ten minste negentig procent hebben deelgenomen. Een halfjaarprogramma is op zichzelf niet voldoende. De twee punten kunnen niet worden gecombineerd met extra punten voor bijvoorbeeld zowel folkehøgskole als eerdere hogere opleiding; binnen deze categorie geldt een gezamenlijk maximum van twee punten.

Deze punten geven geen algemene studiecompetentie en maken iemand dus niet automatisch toelaatbaar. Eerst moet aan alle normale toelatingseisen zijn voldaan.

Vanaf de toelating voor het studiejaar 2028–2029 worden de aanvullende punten voor folkehøgskole afgeschaft. Dit geldt ook voor mensen die hun folkehøgskolejaar eerder hebben afgerond. Wie in 2026–2027 een folkehøgskole bezoekt, kan de punten nog gebruiken bij de toelating voor 2027–2028, maar niet meer bij aanvragen voor 2028–2029 of later. 

Wonen op school

Het internaat is een belangrijk onderdeel van het onderwijsconcept. Leerlingen wonen, eten en brengen een groot deel van hun vrije tijd op school door. Veel activiteiten vinden ook ’s avonds of in het weekend plaats.

Scholen bieden meestal een combinatie van:

• een- en tweepersoonskamers;

• kamers met een eigen badkamer of gedeeld sanitair;

• gemeenschappelijke woonruimten;

• een eetzaal;

• sport-, muziek-, kunst- en werkruimten;

• gezamenlijke wasvoorzieningen.

Een eenpersoonskamer of kamer met eigen badkamer kost vaak extra. Ook de regels voor bezoek, alcohol, roken, nachtrust, afwezigheid en gebruik van gemeenschappelijke ruimten verschillen per school.

Hoewel wonen in het internaat de hoofdregel is, kunnen scholen in bepaalde situaties toestemming geven om buiten de school te wonen. Vraag vooraf welke voorwaarden en financiële gevolgen daarbij gelden.

Noors leren

Een verblijf op een folkehøgskole kan veel mogelijkheden bieden om dagelijks Noors te horen en spreken. Het is echter niet automatisch een formele taalcursus.

De meeste gewone programma’s worden hoofdzakelijk in het Noors gegeven. Sommige scholen bieden speciale richtingen in Norwegian Language and Culture of andere programma’s voor internationale leerlingen. Daarin wordt het leren van Noors gecombineerd met cultuur, reizen en deelname aan het gewone schoolleven. Er bestaan ook opleidingen die gedeeltelijk of geheel Engelstalig zijn. 

Controleer voor aanmelding:

• welke taal docenten tijdens de lessen gebruiken;

• of beginners zonder kennis van het Noors worden toegelaten;

• hoeveel formele taallessen worden gegeven;

• of de opleiding voorbereidt op een officiële taaltoets;

• hoeveel internationale leerlingen het programma volgt.

Een folkehøgskolejaar garandeert geen bepaald taalniveau en vervangt niet automatisch een officieel bewijs van Noorse taalvaardigheid dat voor een vervolgopleiding of beroep nodig kan zijn.

Kosten

Een folkehøgskole is niet gratis. De scholen ontvangen overheidssubsidie, maar leerlingen betalen voor onder andere:

• huisvesting;

• maaltijden;

• materialen en uitrusting;

• excursies en studiereizen;

• internet en faciliteiten;

• activiteiten die bij het gekozen hoofdprogramma horen.

De laatst gepubliceerde landelijke gemiddelde prijs bedraagt NOK 14.807 per maand gedurende tien maanden, oftewel ongeveer NOK 148.070 voor het schooljaar 2025–2026. De prijs is inclusief eten en verblijf op school. Bij het accepteren van een plaats wordt vaak een administratie- of inschrijvingsbedrag van ongeveer NOK 2.500 gevraagd. 

De kosten voor 2026–2027 verschillen sterk per school en programma. Vooral buitenlandse studiereizen, vliegtickets, sportmateriaal, persoonlijke uitrusting en een eenpersoonskamer kunnen de prijs aanzienlijk verhogen. Een prijs die bij een programma wordt vermeld, is vaak een minimumprijs. Optionele reizen en persoonlijke benodigdheden kunnen daar nog bovenop komen.

Controleer vóór acceptatie van de plaats:

• de totale jaarprijs;

• welke reizen verplicht zijn;

• wat maaltijden en huisvesting omvatten;

• de prijs van een eenpersoonskamer;

• welke uitrusting zelf moet worden aangeschaft;

• wat er gebeurt met reeds betaalde bedragen bij annulering of voortijdig vertrek.

Lening en beurs van Lånekassen

Wie aan de voorwaarden voldoet, kan voor het schooljaar 2026–2027 maximaal NOK 154.880 aan basislening ontvangen van Lånekassen. De ondersteuning wordt over maximaal tien maanden betaald. Lånekassen verstrekt geen afzonderlijke lening voor het schoolgeld van een folkehøgskole; de basislening kan wel worden gebruikt om het verblijf te betalen.

Maximaal veertig procent van de basislening kan later in een beurs worden omgezet. Daarvoor moet de leerling onder meer:

• het schooljaar voltooien;

• uitwonend zijn;

• onder de geldende inkomens- en vermogensgrenzen blijven.

De omzetting vindt pas plaats nadat Lånekassen de belastinggegevens heeft gecontroleerd. Wie het schooljaar in het voorjaar van 2027 afrondt, krijgt daarom gewoonlijk pas in 2028 definitief bericht over de omzetting. 

Een Nederlander heeft niet uitsluitend vanwege de Nederlandse of EER-nationaliteit recht op Noorse studiefinanciering. Een buitenlandse EER-burger moet aan aanvullende voorwaarden voldoen, bijvoorbeeld als werknemer in Noorwegen, als familielid van een EER-werknemer of door een duurzaam verblijfsrecht te hebben. Voor de werknemersregeling moet de leerling normaal gesproken tijdens de opleiding ten minste tien uur per week blijven werken. 

Controleer het recht op Lånekassen voordat een schoolcontract wordt ondertekend. Een eventuele afwijzing verandert de betalingsverplichting tegenover de school niet automatisch.

Aanmelden

Folkehøgskoler hebben geen gezamenlijke toelatingsprocedure via Samordna opptak. De kandidaat meldt zich rechtstreeks aan bij iedere school.

Voor een programma dat in augustus begint:

• worden nieuwe programma’s gewoonlijk vanaf 15 oktober gepubliceerd;

• begint de eerste toelatingsronde op 15 november;

• geldt daarna een doorlopende toelating zolang plaatsen beschikbaar zijn.

Wie vóór 15 november een aanvraag indient, doet mee aan de eerste toelatingsronde. Daarna behandelen scholen aanvragen meestal in volgorde van binnenkomst. Er is geen gezamenlijke landelijke einddatum, maar populaire programma’s en scholen kunnen vroeg vol raken. Voor iedere gewenste school moet een afzonderlijke aanvraag worden ingediend. 

Bij de aanmelding kan worden gevraagd naar:

• personalia en contactgegevens;

• eerdere school of opleiding;

• motivatie voor het gekozen programma;

• gezondheid of aanpassingen waarmee de school rekening moet houden;

• voorkeur voor een- of tweepersoonskamer;

• dieet, allergieën of voedselintoleranties;

• taalvaardigheid;

• toestemming en contactgegevens van ouders bij minderjarigen.

Lees het aanbod en de annuleringsvoorwaarden zorgvuldig voordat de plaats wordt geaccepteerd. Het betalen van het inschrijvingsbedrag en het accepteren van de plaats kunnen een bindende overeenkomst tot stand brengen.

Verblijf in Noorwegen voor Nederlanders

Nederlandse staatsburgers vallen onder de EER-regels en hebben geen gewone studievergunning nodig.

Wie langer dan drie maanden op een folkehøgskole verblijft, moet zich registreren. UDI beschouwt een verblijf aan een folkehøgskole voor deze registratie niet als gewoon universitair studentenverblijf. De leerling registreert zich in beginsel als iemand met eigen middelen.

De leerling moet:

• over voldoende geld beschikken om zichzelf te onderhouden;

• een Europees verzekeringsbewijs of geschikte particuliere ziektekostenverzekering hebben;

• zich uiterlijk drie maanden na aankomst registreren.

EER-burgers mogen naast het schooljaar werken. De schoolweek, gezamenlijke activiteiten en weekendprogramma’s kunnen het in de praktijk echter moeilijk maken om een vaste bijbaan met het programma te combineren. 

Leerlingen van buiten de EU en EER

Leerlingen van buiten de EU/EER moeten normaal gesproken vooraf een studievergunning aanvragen. Voor een folkehøgskole gelden daarbij afzonderlijke regels.

Voor het schooljaar 2026–2027 moet de kandidaat onder andere:

• zijn toegelaten tot een door Utdanningsdirektoratet erkende folkehøgskole;

• voldoende geld hebben voor levensonderhoud en schoolkosten;

• aannemelijk maken na afloop naar het thuisland terug te keren.

De vergunning wordt voor maximaal één jaar verleend en kan niet worden verlengd voor nog een jaar aan een folkehøgskole of vergelijkbare levensbeschouwelijke school. De vergunning geeft het recht maximaal twintig uur per week te werken en voltijds te werken tijdens officiële vakanties. Gezinsleden kunnen op basis van deze folkehøgskolevergunning niet gewoonlijk familie-immigratie aanvragen.

Er bestaat geen algemene landelijke quotaregel die slechts een vast aantal niet-Europese leerlingen toestaat. De beschikbare plaatsen kunnen wel worden beperkt door het toelatingsbeleid, de internaatcapaciteit, de taal van de opleiding en de immigratievoorwaarden.

Woon- en leeromgeving

Een folkehøgskole is niet alleen verantwoordelijk voor de lessen, maar ook voor een verantwoorde woon- en leeromgeving. Scholen moeten openbare schoolregels hebben en duidelijk maken welke rechten, plichten en mogelijke maatregelen gelden.

Vanaf 1 augustus 2026 krijgen leerlingen bovendien toegang tot een nationaal, onafhankelijk elevombud. Dit ombud kan leerlingen adviseren bij vragen en conflicten over hun positie, schoolregels, klachten en de woon- of leersituatie.

Leerlingen die vanwege een beperking, chronische aandoening, psychische gezondheid, allergie of andere omstandigheden aanpassingen nodig hebben, moeten ruim vóór de aanmelding contact opnemen met de school. Niet ieder internaat, programma of studiereis kan dezelfde ondersteuning bieden.

Vraag concreet naar:

• toegankelijkheid van internaat en lesruimten;

• begeleiding en aanwezigheid van personeel;

• medische voorzieningen in de omgeving;

• dieetmogelijkheden;

• aanpassing van sport en excursies;

• extra kosten;

• wat er gebeurt wanneer deelname aan een reis niet mogelijk is.

Een school kiezen

Kijk niet alleen naar het hoofdprogramma of de buitenlandse studiereis. Een leerling woont bijna een volledig schooljaar op de gekozen school. Vergelijk daarom ook:

• de grootte en ligging van de school;

• de gemiddelde leeftijd van de leerlingen;

• de levensbeschouwelijke identiteit;

• de onderwijstaal;

• de samenstelling van het internaat;

• de kamer- en badkameropties;

• de totale prijs;

• verplichte en facultatieve reizen;

• de regels over aanwezigheid;

• de mogelijkheden voor taalonderwijs;

• begeleiding en aanpassingen;

• vervoersmogelijkheden naar de school;

• annulerings- en terugbetalingsvoorwaarden.

Het gezamenlijke informatieportaal voor folkehøgskoler biedt zoekmogelijkheden op vakgebied, plaats, leeftijd, prijs, cursusduur, levensbeschouwing en beschikbare plaatsen. De definitieve informatie over kosten, programma, voorwaarden en toelating moet altijd bij de individuele school worden gecontroleerd.