Testament in Noorwegen

Laatst bijgewerkt: juli 2026

Met een testament bepaalt u wie na uw overlijden uw bezittingen ontvangt, voor zover de wet u daarover vrij laat beschikken. Zonder testament wordt de nalatenschap verdeeld volgens de wettelijke erfopvolging.

De huidige Noorse regels staan in de arveloven, de wet op erfenissen en nalatenschappen. Deze wet trad op 1 januari 2021 in werking en verving de oude erf- en boedelwetgeving. Oude bronnen die verwijzen naar de voormalige arvelov uit 1972 of naar de vroegere paragraafnummers zijn daarom niet meer actueel. 

Een testament is vooral belangrijk wanneer u:

• ongehuwd samenwoont;

• kinderen uit verschillende relaties heeft;

• een bepaalde woning, vakantiewoning of onderneming aan één erfgenaam wilt nalaten;

• vrienden, stiefkinderen of een organisatie wilt laten erven;

• bezit of erfgenamen in Nederland en Noorwegen heeft;

• wilt bepalen welk nationaal erfrecht in een internationale situatie van toepassing moet zijn;

• wilt voorkomen dat de gewone wettelijke verdeling tot een onpraktische uitkomst leidt.

Een testament vervangt geen samenlevingsovereenkomst, huwelijkse voorwaarden, toekomstvolmacht, verzekeringsovereenkomst of correcte registratie van het eigendom van een woning.

Grunnbeløp

In deze tekst komen we  meerdere keren het woord G tegen, bijvoorbeeld 4 G. 

G staat voor grunnbeløpet i folketrygden: het basisbedrag van de Noorse sociale verzekering. Dit rekenbedrag wordt gebruikt om onder meer uitkeringen, pensioenen en bepaalde wettelijke erfbedragen vast te stellen. Het wordt normaal gesproken ieder jaar per 1 mei aangepast.

Vanaf 1 mei 2026 bedraagt 1 G NOK 136.549. Een wettelijke aanspraak van 4 G is op basis daarvan NOK 546.196 en 15 G is NOK 2.048.235. Omdat het basisbedrag jaarlijks verandert, moet bij een actuele berekening altijd het op dat moment geldende bedrag worden gecontroleerd. 

Wie erft zonder testament?

Wanneer geen geldig testament bestaat, bepaalt de wet wie erfgenaam is.

Kinderen en verdere afstammelingen, in het Noors livsarvinger, zijn de eerste wettelijke erfgenamen. Kinderen erven in beginsel gelijke delen. Is een kind al overleden, dan gaat het aandeel van dat kind naar zijn of haar afstammelingen. Zijn er geen afstammelingen, dan kan de nalatenschap naar ouders, broers, zussen en verdere wettelijk aangewezen familieleden gaan. 

Een echtgenoot of bepaalde samenwonende partner kan daarnaast een eigen wettelijk erfrecht hebben. Hoeveel iemand vrij in een testament kan verdelen, hangt daarom af van de gezinssituatie.

Erfrecht van de echtgenoot

Laat de overledene kinderen of andere afstammelingen achter, dan erft de echtgenoot in beginsel een vierde deel van de nalatenschap. De echtgenoot heeft daarbij altijd recht op ten minste viermaal het actuele basisbedrag van de Noorse sociale verzekering, 4 G.

Zijn er geen afstammelingen, maar wel ouders, broers, zussen of afstammelingen daarvan, dan erft de echtgenoot normaal gesproken de helft. In deze situatie heeft de echtgenoot recht op ten minste 6 G. Zijn ook zulke familieleden er niet, dan erft de echtgenoot volgens de wettelijke hoofdregel de hele nalatenschap. 

Het basisbedrag, grunnbeløpet, wordt regelmatig aangepast. Gebruik daarom in een testament bij voorkeur de wettelijke aanduiding 4 G, 6 G of 15 G en geen vast bedrag in Noorse kronen dat later veroudert.

Het erfrecht van een echtgenoot kan slechts binnen wettelijke grenzen worden beperkt. De echtgenoot moet bovendien vóór het overlijden kennis hebben gekregen van een testament dat zijn of haar wettelijke erfrecht beperkt, tenzij informeren onmogelijk of onredelijk moeilijk was. De minimale aanspraak van 4 G of 6 G kan niet eenvoudig worden weggenomen.

Erfrecht van samenwoners

De positie van ongehuwde partners is aanzienlijk zwakker dan die van echtgenoten.

Een samenwonende partner die met de overledene een kind heeft, heeft gehad of verwacht, heeft een wettelijk erfrecht van 4 G. Dit geldt ook wanneer de overledene andere afstammelingen achterlaat. Een beperking van dit recht in een testament is alleen mogelijk wanneer de partner daarvan vóór het overlijden op de hoogte was, behoudens bijzondere uitzonderingen. 

Samenwoners zonder gezamenlijk kind hebben geen automatisch wettelijk erfrecht. Hebben zij bij het overlijden minstens vijf jaar samengewoond, dan kan de ene partner de andere via een testament maximaal 4 G toekennen met voorrang boven de normale legitieme aanspraak van kinderen. Wanneer er geen kinderen of andere afstammelingen zijn, kan in beginsel meer of zelfs de hele nalatenschap aan de partner worden nagelaten.

Voor samenwoners is een testament daarom vaak essentieel. Een samenlevingsovereenkomst alleen maakt de partner niet tot erfgenaam.

De verplichte aanspraak van kinderen

Kinderen en verdere afstammelingen hebben recht op een wettelijk beschermd gedeelte van de nalatenschap: de pliktdelsarv.

Deze verplichte aanspraak bedraagt gezamenlijk in beginsel twee derde van de nalatenschap. De aanspraak is echter begrensd tot maximaal 15 G per kind of per familietak. Is een kind vóór de erflater overleden, dan wordt de maximale aanspraak over de afstammelingen van dat kind verdeeld. 

Het deel dat buiten het wettelijk beschermde erfdeel valt, kan vrijer in een testament worden verdeeld. Bij grote nalatenschappen kan de begrenzing tot 15 G per kind betekenen dat de erflater over aanzienlijk meer dan een derde van het totale vermogen vrij kan beschikken.

De erflater kan in het testament bepalen dat een kind zijn of haar verplichte erfdeel in geld ontvangt. Daardoor kan bijvoorbeeld een woning aan de echtgenoot of aan één bepaald kind worden nagelaten. Wie een zaak ontvangt die meer waard is dan het eigen erfdeel, moet het verschil in beginsel aan de nalatenschap vergoeden. 

Ook kan onder voorwaarden worden bepaald dat een jonge erfgenaam niet volledig over de verplichte erfenis mag beschikken voordat hij of zij 25 jaar is. Zo’n beperking moet in het belang van de erfgenaam zijn en zorgvuldig worden geformuleerd. 

Wat kunt u in een testament bepalen?

Binnen de wettelijke grenzen kunt u onder meer vastleggen:

• wie erfgenaam wordt;

• welke percentages de erfgenamen ontvangen;

• wie een bepaald geldbedrag krijgt;

• wie een woning, vakantiewoning, auto, onderneming of ander voorwerp mag overnemen;

• wat gebeurt wanneer een erfgenaam vóór u overlijdt;

• wie het resterende vermogen ontvangt nadat specifieke legaten zijn uitgevoerd;

• of een goed privévermogen van een erfgenaam moet blijven;

• of een kind de erfenis pas later zelfstandig mag beheren;

• welk nationaal erfrecht in een internationale situatie moet worden toegepast, voor zover een geldige rechtskeuze mogelijk is;

• welke organisatie of liefdadigheidsinstelling een bedrag ontvangt.

Neem altijd een bepaling op voor het resterende vermogen. Wanneer uitsluitend enkele voorwerpen of geldbedragen worden genoemd, kan onduidelijk blijven wie de overige bankrekeningen, aandelen, terugbetalingen of later verkregen bezittingen ontvangt. Ook de Noorse rechtbank adviseert om vast te leggen wie de resterende bezittingen erft.

Identificeer personen en organisaties nauwkeurig. Gebruik bij personen volledige namen en bij voorkeur geboortedatum. Vermeld bij een organisatie de juiste officiële naam en zo mogelijk het Noorse organisatienummer.

Voorwaarden voor een geldig Noors testament

Een gewoon testament moet schriftelijk worden opgesteld en door de erflater worden ondertekend of als diens handtekening worden erkend tegenover twee getuigen.

De getuigen mogen gezamenlijk of ieder afzonderlijk aanwezig zijn wanneer de erflater tekent of de handtekening bevestigt. De erflater moet vervolgens aanwezig zijn wanneer iedere getuige het testament ondertekent. Beide getuigen moeten weten dat het document een testament is; zij hoeven niet noodzakelijk de volledige inhoud te kennen. 

De getuigen moeten:

• minimaal achttien jaar zijn;

• begrijpen wat het ondertekenen als getuige betekent;

• door de erflater als getuige zijn geaccepteerd;

• onafhankelijk zijn;

• geen belang hebben bij een testamentaire bepaling die door hun betrokkenheid ongeldig kan worden.

Een bepaling ten gunste van een getuige of van bepaalde nauwe familieleden of relaties van de getuige kan ongeldig zijn. Gebruik daarom bij voorkeur twee volledig onafhankelijke getuigen die zelf niets ontvangen en geen nauwe relatie met een begunstigde hebben. 

Een notaris, advocaat of rechtbank hoeft niet bij het ondertekenen aanwezig te zijn. Ook registratie is geen voorwaarde voor de geldigheid. Fouten in de vormvereisten kunnen een testament echter geheel of gedeeltelijk ongeldig maken. 

Verklaring van de getuigen

Laat de getuigen onder hun handtekening bevestigen dat:

• de erflater het testament in hun aanwezigheid heeft ondertekend of de handtekening heeft bevestigd;

• zij wisten dat het document een testament was;

• de erflater naar hun indruk uit vrije wil handelde;

• de erflater de inhoud kon begrijpen en beoordelen;

• de erflater aanwezig was toen zij ondertekenden.

Laat de getuigen hun volledige naam, geboortedatum, adres en de datum van ondertekening vermelden. Zo’n getuigenverklaring is niet in alle onderdelen een zelfstandige geldigheidsvoorwaarde, maar kan later belangrijk bewijs leveren dat de wettelijke procedure is gevolgd. De wet beveelt een dergelijke aantekening aan. 

Dateer ook het testament zelf. Een datum is vooral belangrijk wanneer meerdere versies worden gevonden of wanneer discussie ontstaat over de geestelijke toestand van de erflater.

Wie kan een testament opstellen?

De normale minimumleeftijd is achttien jaar. Een testament van iemand jonger dan achttien is alleen geldig wanneer het door de bevoegde autoriteit wordt bevestigd. 

De erflater moet op het moment van ondertekening kunnen begrijpen en beoordelen wat in het testament wordt bepaald. Een bepaling kan ongeldig zijn wanneer de erflater door dementie, een psychische aandoening, intoxicatie of een andere geestelijke beperking niet in staat was de gevolgen te begrijpen. Ook bepalingen die door dwang, bedrog of ongeoorloofde beïnvloeding tot stand zijn gekomen, kunnen ongeldig zijn. 

Een diagnose van dementie of een andere aandoening maakt niet automatisch ieder testament ongeldig. Beslissend is in beginsel de toestand op het moment waarop het testament wordt opgesteld. Bij twijfel is professionele begeleiding en een medische beoordeling rond de ondertekeningsdatum verstandig.

De arts bepaalt niet wie erft en vervangt de getuigen niet. Een medische verklaring kan later wel bewijs leveren dat de erflater op het relevante moment wilsbekwaam was.

Een testament wijzigen of intrekken

Een testament kan normaal gesproken worden gewijzigd of ingetrokken. Een gedeeltelijke wijziging of aanvulling moet aan dezelfde vormvereisten voldoen als een nieuw testament.

Een volledig testament kan daarnaast onder voorwaarden worden ingetrokken door het document zodanig te vernietigen of te doorstrepen dat duidelijk is dat het niet langer moet gelden. Alleen een losse pagina verscheuren of een handgeschreven opmerking zonder getuigen kan tot onzekerheid leiden. De veiligste methode is doorgaans een volledig nieuw testament waarin uitdrukkelijk staat dat alle eerdere testamenten worden ingetrokken. 

Verwijder of vraag oude originele exemplaren terug, vooral wanneer deze bij de rechtbank, een advocaat of een andere bewaarder liggen. Laat niet bewust verschillende tegenstrijdige originelen circuleren.

Voor gezamenlijke of wederkerige testamenten gelden aanvullende regels. Een eenzijdige wijziging of intrekking is in beginsel alleen geldig wanneer de andere opsteller vóór het overlijden daarvan kennis heeft gekregen. 

Laat een gezamenlijk testament daarom juridisch beoordelen vóór één partner zelfstandig wijzigingen aanbrengt.

Bewaren bij de rechtbank

Het originele testament kan tegen een eenmalige vergoeding in bewaring worden gegeven bij een Noorse tingrett. Dat hoeft niet per se de rechtbank van de eigen woonplaats te zijn.

Het testament kan persoonlijk, per post of via een gemachtigde worden ingeleverd. De rechtbank verlangt onder meer:

• het originele testament;

• een ondertekende begeleidende brief;

• een kopie van een geldig identiteitsdocument met foto en handtekening.

Voor een gezamenlijk testament moeten beide opstellers de begeleidende brief ondertekenen. Bij een nieuwe versie, aanvulling of vervanging moet opnieuw een vergoeding worden betaald. Een oud testament dat niet meer moet gelden, moet worden teruggevraagd.

De rechtbank registreert de bewaring in het landelijke systeem van de rechtbanken. Dit is niet hetzelfde als een openbaar Nederlands notarieel register dat particulieren zelf kunnen raadplegen. Het systeem helpt de rechtbank om na het overlijden een bewaard testament te vinden.

Bewaring bij de rechtbank maakt een inhoudelijk of formeel onjuist testament niet geldig. De rechtbank controleert bij inlevering niet noodzakelijk of iedere bepaling juridisch uitvoerbaar is.

Andere bewaarplaatsen

Een testament kan ook thuis, in een kluis, bij een advocaat of bij een andere betrouwbare bewaarder worden bewaard.

De belangrijkste voorwaarden zijn:

• het origineel blijft onbeschadigd;

• het document kan na het overlijden worden gevonden;

• een belanghebbende kan het niet eenvoudig vernietigen of achterhouden;

• een vertrouwd persoon weet dat het testament bestaat en waar het ligt.

Bewaar de enige originele versie niet op een plaats die na het overlijden mogelijk lange tijd ontoegankelijk blijft. Een scan of kopie is nuttig als bewijs en naslag, maar het originele document is bij de afwikkeling doorgaans het belangrijkste exemplaar.

Buitenlands testament in Noorwegen

Een in Nederland of een ander land opgesteld testament kan in Noorwegen formeel geldig zijn, ook wanneer het niet precies aan de Noorse ondertekeningsregels voldoet.

De Noorse wet erkent onder meer testamenten die voldoen aan de vormvereisten van:

• het land waar het testament werd opgesteld;

• een land waarvan de erflater bij het opstellen of overlijden staatsburger was;

• het land waar de erflater bij het opstellen of overlijden zijn gewone woonplaats of domicilie had.

Voor bepalingen over onroerend goed kan ook het recht van de plaats waar het onroerend goed ligt relevant zijn. 

Formele geldigheid is echter iets anders dan de vraag welk erfrecht de inhoud van de nalatenschap bepaalt. Een Nederlands testament kan formeel geldig zijn, terwijl het beschikbare erfdeel, het erfrecht van de partner of de verplichte aanspraak van kinderen volgens Noors recht moet worden beoordeeld.

Laat een Nederlands testament daarom opnieuw beoordelen wanneer u duurzaam naar Noorwegen verhuist, in Noorwegen een woning koopt, trouwt, gaat samenwonen of kinderen krijgt.

Welk land bepaalt het erfrecht?

Bij internationale nalatenschappen is de hoofdregel onder de Noorse wet dat het erfrecht wordt bepaald door het land waar de erflater bij overlijden zijn of haar gewone verblijfplaats had. Dat is een feitelijke beoordeling van het centrum van het leven en niet uitsluitend de formele inschrijving in een bevolkingsregister. 

Een erflater kan onder voorwaarden in een testament kiezen voor het erfrecht van een land waarvan hij of zij staatsburger is of is geweest. Een dergelijke rechtskeuze is volgens de Noorse wet echter niet geldig wanneer de erflater bij overlijden ook de Noorse nationaliteit heeft. Voor Scandinavische situaties kunnen daarnaast bijzondere verdragsregels gelden. 

Een rechtskeuze verandert niet automatisch:

• de eigendomsverhouding tussen echtgenoten of samenwoners;

• de fiscale behandeling;

• de registratie van Noors onroerend goed;

• de bevoegdheid van een rechtbank;

• de voorwaarden voor uitbetaling van een verzekering of pensioen.

Gebruik bij een internationale situatie geen standaardzin als ‘op mijn nalatenschap is Nederlands recht van toepassing’ zonder juridisch advies. De rechtskeuze moet geldig, duidelijk en afgestemd zijn op nationaliteit, verblijfplaats, huwelijksvermogen en de locatie van bezittingen.

Een testament en minderjarige kinderen

In een testament kan worden vastgelegd wie u graag als verzorger of verantwoordelijke voor uw kinderen zou zien. Deze wens benoemt echter niet automatisch een nieuwe juridische ouder of voogd.

Wanneer ouders gezamenlijk het ouderlijk gezag hebben en één van hen overlijdt, krijgt de overlevende ouder volgens de hoofdregel alleen het ouderlijk gezag. Wanneer na een overlijden niemand automatisch het ouderlijk gezag heeft, moet volgens de regels van de barnelov worden bepaald wie het krijgt. Het belang van het kind staat daarbij centraal. 

Een schriftelijk gemotiveerde wens van een ouder kan relevant zijn, maar bindt de rechtbank niet. Schrijf gevoelige informatie over de geschiktheid van mogelijke verzorgers zorgvuldig op en bespreek dit zo nodig met een familierechtadvocaat.

Leg praktische informatie over school, gezondheid, familiecontacten, verzekeringen en dagelijkse verzorging daarnaast in een afzonderlijk en gemakkelijk vindbaar document vast. Een testament wordt mogelijk niet onmiddellijk na het overlijden volledig geopend of gedeeld.

Uitvaartwensen

Een testament kan uitvaartwensen bevatten, maar is daarvoor niet altijd de beste plaats. De uitvaart moet kort na het overlijden worden geregeld en het testament kan pas later worden gevonden.

Wie achttien jaar of ouder is, kan in Noorwegen in een afzonderlijke schriftelijke, gedateerde en ondertekende verklaring bepalen wie het recht krijgt de uitvaart te verzorgen. Zonder zo’n verklaring bepaalt de wet welke nabestaande als eerste bevoegd is. Bij onenigheid kan de gemeente een beslissing nemen. 

Bewaar uitvaartwensen daarom bij voorkeur ook bij de persoon die de uitvaart moet regelen. Vermeld bijvoorbeeld wensen over:

• begraven of cremeren;

• religieuze of niet-religieuze ceremonie;

• plaats van de uitvaart;

• vervoer naar Nederland;

• muziek, sprekers en aankondigingen;

• bestemming van de as.

Levensverzekering, pensioen en bankproducten

Een testament verandert niet automatisch wie een levensverzekering, pensioenuitkering of ander product met een geregistreerde begunstigde ontvangt.

Controleer daarom afzonderlijk:

• begunstigingen van levens- en overlijdensrisicoverzekeringen;

• pensioenregelingen van huidige en voormalige werkgevers;

• gezamenlijke en persoonlijke bankrekeningen;

• effecten- en beleggingsrekeningen;

• eigendom en hypotheek van de woning;

• eventuele Nederlandse polissen en pensioenrechten.

Zorg dat de verschillende documenten elkaar niet tegenspreken.

Geen Noorse erfbelasting, maar wel fiscale gevolgen

Noorwegen heft sinds 2014 geen algemene erf- of schenkbelasting meer. Voor nalatenschappen en schenkingen vanaf 2014 hoeft daarom geen Noorse aangifte voor erfbelasting te worden ingediend. 

Dat betekent niet dat een erfenis altijd zonder fiscale gevolgen is. Erfgenamen nemen bij veel bezittingen de fiscale positie en oorspronkelijke verkrijgingsprijs van de overledene over. Bij een latere verkoop kan daardoor inkomsten- of vermogenswinstbelasting ontstaan. 

Nederland of een ander betrokken land kan daarnaast eigen belastingregels toepassen op basis van woonplaats, nationaliteit, eerdere emigratie of de ligging van vermogen. Laat een internationale nalatenschap daarom ook fiscaal beoordelen.

Een testament is geen toekomstvolmacht

Een testament werkt na het overlijden. Het geeft niemand bevoegdheid om tijdens uw leven zaken te regelen wanneer u door ziekte, een ongeval of dementie niet meer zelf kunt handelen.

Daarvoor is een afzonderlijke fremtidsfullmakt, toekomstvolmacht, nodig. Daarmee kan worden bepaald wie later financiële en persoonlijke aangelegenheden mag regelen.

Een gevolmachtigde kan niet namens u alsnog een testament maken, wijzigen of intrekken. Het opstellen van een testament is een strikt persoonlijke handeling.

Wanneer juridische hulp verstandig is

Professioneel advies is vooral aan te raden wanneer:

• u vermogen in Nederland en Noorwegen heeft;

• u meer dan één nationaliteit heeft;

• u een rechtskeuze wilt opnemen;

• er kinderen uit eerdere relaties zijn;

• u ongehuwd samenwoont;

• u een onderneming of landbouwbedrijf bezit;

• één erfgenaam een woning of bedrijf moet overnemen;

• een kind minder moet ontvangen dan de gewone wettelijke verdeling;

• een erfgenaam een beperking of problematische schulden heeft;

• u een gezamenlijk of wederkerig testament wilt maken;

• discussie over uw wilsbekwaamheid te verwachten is;

• een eerder Nederlands testament moet blijven gelden.

Bij samengestelde gezinnen kan iedere partner het beste ook zelfstandig begrijpen wat het testament inhoudt en welke rechten kinderen en partners behouden.

Wanneer moet u het testament controleren?

Controleer het testament opnieuw na:

• huwelijk of scheiding;

• scheiding van tafel en bed;

• begin of einde van samenwonen;

• geboorte of adoptie van een kind;

• overlijden van een erfgenaam;

• aankoop of verkoop van een woning;

• verhuizing naar een ander land;

• verkrijging van een nieuwe nationaliteit;

• start of verkoop van een onderneming;

• grote erfenis of vermogenswijziging;

• verandering van verzekeringen of pensioen;

• wijziging van het Noorse erfrecht.

Een juridisch geldig testament kan door latere veranderingen alsnog een ongewenste of onduidelijke uitkomst geven.

Praktische controlelijst

Controleer vóór ondertekening:

1. Staat uw volledige naam en geboortedatum correct vermeld?

2. Is duidelijk dat het document uw testament is?

3. Worden alle eerdere testamenten uitdrukkelijk ingetrokken?

4. Zijn erfgenamen en organisaties duidelijk geïdentificeerd?

5. Staat vast wat gebeurt wanneer een erfgenaam vóór u overlijdt?

6. Is er een erfgenaam voor het resterende vermogen?

7. Zijn de rechten van kinderen, echtgenoot en samenwonende partner correct verwerkt?

8. Is een eventuele rechtskeuze geldig?

9. Zijn twee onafhankelijke getuigen gekozen?

10. Tekenen de getuigen terwijl u aanwezig bent?

11. Bevestigen de getuigen dat u vrijwillig en wilsbekwaam handelde?

12. Is het testament gedateerd?

13. Wordt het origineel veilig en vindbaar bewaard?

14. Zijn oude originelen verwijderd of teruggevraagd?

15. Sluiten verzekeringen, eigendomsregistraties en samenlevingsovereenkomst bij het testament aan?

Een standaardmodel kan voldoende zijn voor een zeer eenvoudige nalatenschap. Bij internationale bezittingen, kinderen, een partner of een woning is maatwerk meestal veiliger.

Belangrijke correcties zijn de verwijzing naar de arveloven van 2019, de nieuwe maximale verplichte aanspraak van 15 G per kind, de regel dat getuigen niet meer gelijktijdig aanwezig hoeven te zijn en de uitleg dat de rechtbank wel een landelijk bewaarsysteem heeft, maar geen openbaar notarieel register zoals het Nederlandse Centraal Testamentenregister.