Advies over wonen
en werken in Noorwegen?
Bel 0047 928 54 190

Heimwee

Sommigen noemen het aanstellerij. Anderen roepen op z’n Rotterdams: Niet lullen, maar poetsen. Mensen die er last van hebben weten beter. Heimwee bestaat, heimwee doet pijn, ja heimwee maakt sommigen zelfs ziek, ook in Noorwegen. Maar wat is heimwee nou eigenlijk? Alles is heimwee dichtte Toon Hermans in een van zijn bundels.

Mijn Noorse woordenboek vertaalt heimwee als ‘hjemlengsel’, letterlijk verlangen naar huis. Van Dale, onze Nederlandse vraagbaak, beschrijft heimwee in dezelfde bewoordingen en voegt er aan toe dat het verlangen zelfs ziekelijk kan zijn.
Heimwee hoeft niet alleen een verlangen te zijn dat zich op het verleden richt, het woord wordt ook gebruikt om een gemis in het heden te omschrijven. Het huidige bestaan geldt als leeg en zinloos en het verlangen richt zich op een bestemming of plek die men graag zou wil bereiken.
In 1678 is het de arts Johann Höfer die voor het eerst uitgebreid ingaat op het fenomeen heimwee, na een onderzoek onder Zwitserse soldaten die ziek zijn geworden van het verlangen naar huis. Höfer vertelt over de symptomen die hij aantreft bij soldaten: algehele droefheid, denken aan huis, een snelle ademhaling. De eetlust is gestoord, net als de slaap. Vaak hebben ze gevoelens van angst. Soms hebben ze koorts. Eenmaal thuis blijken de verschijnselen te verdwijnen en de soldaten snel te herstellen. De bevindingen van Höfer maken van heimwee de ‘Zwitserse ziekte’.
Ruim 300 jaar later is duidelijk dat niet alleen Zwitserse soldaten aan heimwee lijden.
Heimwee is van alle tijden en van vrijwel alle mensen. De een heeft er alleen meer last van de ander. Tien tot vijftien procent van de mensen dat gevoelig is voor heimwee, lijdt zelfs in ernstige mate het verlangen naar thuis. Vaak het hele leven.

NOSTALGIE
Heimwee wordt nogal eens verward met nostalgie. Maar terwijl heimwee pijn doet, is nostalgie veel meer een onschuldig verlangen naar het verleden.
Een Zweedse kennis uit Nederland vertelde dat haar gevoel van weemoed vooral sterk is in de winter. Als de regen langs het raam loopt en ze naar buiten kijkt, ziet ze het Zweedse platteland voor zich, bedekt met sneeuw en ziet ze zich en haar vriendjes en vriendinnetjes weer met de slee van de helling af glijden of op de ski’s naar school gaan. Een ervaring die ze haar kinderen ook zo graag had gegund.
Het is dezelfde nostalgie die je aantreft bij mensen die al jaren in het buitenland wonen en terugkeren naar hun geboortegrond. Ze stappen uit op Schiphol met een beeld voor ogen dat niet meer bestaat. ‘Ons Dorp’ zoals Wim Sonneveld dat ooit zo prozaïsch heeft bezongen, komt als ware in hun herinnering tot leven:

 
Thuis heb ik nog een ansichtkaart
Waarop een kerk een kar met paard
Een slagerij J. van der Ven
Een kroeg, een juffrouw op de fiets
Het zegt u hoogstwaarschijnlijk niets
Maar het is waar ik geboren ben
Dit dorp, ik weet nog hoe het was
De boerenkind’ren in de klas
Een kar die ratelt op de keien
Het raadhuis met een pomp ervoor
Een zandweg tussen koren door
Het vee, de boerderijen
 

Als ze eenmaal op de plek van bestemming zijn, merken ze dat herinnering en heden ongelooflijk van elkaar kunnen verschillen. Of zoals de troubadour Sonneveld vervolgt:

‘Het dorp van toen, het is voorbij
Dit is al wat er bleef voor mij.
Een ansicht en herinneringen.’
 
Maar zelfs wanneer het moderne leven de tijd van toen heeft ingehaald, blijft nostalgie een gevoel van ‘jammer dat het niet meer is zoals het was’. Heimwee gaat verder. Of zoals een emigrant het zei. ‘Het vreet aan je’.

HEIMWEE
Emigranten hebben trouwens minder last van heimwee dan gedacht. Heimwee is vooral een probleem voor mensen die minder avontuurlijk zijn ingesteld. Het feit dat iemand zijn vertrouwde plek wil verlaten, is volgens deskundigen een signaal dat hij minder gevoelig is voor heimwee dan ander. Maar zoals altijd bevestigt natuurlijk ook hier de uitzondering de regel.
Heimwee is er in diverse varianten. Bij alle vormen van heimwee is het verlangen naar huis groot. Een tweede parallel is de idealisering van het verleden. Als het gaat om de gevolgen van heimwee zie je verschillen optreden.
De zachte vorm van heimwee is de heimwee van het huilende kind dat op een logeeradres niet kan slapen omdat het papa, mama of het eigen bed met de 24 knuffels mist. Een troostende arm van tante doet vaak al wonderen, net als een bedlampje van Donald Duck.
De zogenaamde echte of chronische heimwee heeft ernstiger gevolgen en is bijna niet te bestrijden. Het is heimwee waarbij mensen de oude omgeving of personen niet los kunnen laten. De symptomen die bij deze vorm van heimwee horen zijn maag- en hartklachten, slaapproblemen, onzekerheid, hoofdpijn, vermoeidheid, vermindering van de eetlust, gevoelens van eenzaamheid en een sombere stemming.
In de meest ernstige vorm liggen mensen zelfs ziek op bed, al dan niet met koorts. Een Nederlandse psycholoog vergeleek heimwee zelfs ooit met rouw. Volgens heimwee-kenners is deze zware, telkens terugkerende vorm heimwee een variant die eigenlijk niet te bestrijden is. Ongeveer tien procent van de mensen die hun huis verlaten, heeft last van deze laatste vorm van heimwee.
Heimwee kan al ontstaan als mensen nog thuis zijn. Ze weten dat ze weg moeten, maar zien er als een berg tegenop. Eenmaal vertrokken verergeren de symptomen. Een remedie is er eigenlijk niet. Het verlangen naar de oude situatie blijft knagen. De enige mogelijke oplossing is terug te keren naar de vertrouwde omgeving. Het vervelende is dat voor sommige mensen, en dat geldt zeker voor emigranten, die weg afgesloten is.

Heimwee is niet alleen kommer en kwel. Voor schilders, regisseurs, popsterren, schrijvers en niet te vergeten dichters vormt het ziekelijke verlangen al eeuwen een bron van inspiratie.
Typisch Nederlands is natuurlijk dat de poging handel te maken van heimwee. Neem de agaat-edelsteenhanger. De makers beloven moed en zelfvertrouwen, het einde van de faalangst en een enorme levenslust. Heimwee zou kansloos zijn. Hoe het met de garantie zit? Geen nood, je kunt hem altijd doorgeven aan een van de kinderen, want zo wil de verkoopbrochure: de agaat helpt ook tegen bedplassen.
De mensen achter de Heimwee naar Holland site mikken op herkenning. Dat lukt. Het eerste dat opvalt op www.ikmis.nl zijn de beschilderde gezichten van de Oranjevoetbalfans. Als we iets niet missen....
Nee, dan Holland International. In de zomerbrochure Turkije is een anti-heimwehotel opgenomen. Behalve Nederlandse maaltijden, kun je overnachten in een Volendams huisje. In Kemer.

SERIEUS
Er zijn ook serieuzere manieren om met heimwee om te gaan. Net als bij andere zaken is ook bij heimwee voorkomen beter dan genezen. Deskundigen, veelal psychologen, adviseren de al met de bestrijding van heimwee al voor een vertrek, of dat nou gaat om een trip van twee dagen, een vakantiereis of een emigratie, met de bestrijding van heimwee te beginnen.
Het eerste dat je volgens heimweekenners moet doen is je een goed beeld vormen van je nieuwe omgeving.
Emigranten wordt aangeraden de taal te leren, de kinderen op het vertrek voor te bereiden, net als familie en vrienden. Het kan een groot voordeel zijn wanneer je persoonlijk afscheid neemt van mensen die je het meest na aan het hart gaan, of dat nou je moeder is, je oom of een zwangere vriendin.
Vertrouwde spullen kunnen helpen de enorme overgang te vergemakkelijken. De planten uit de kamer bijvoorbeeld, of de inrichting van de kinderkamer, knuffels, knutselwerkjes of de eigengemaakte kerstversiering. Het advies is altijd om zo snel mogelijk te beginnen met de bouw van een nieuw sociaal netwerk, een warm nest te vinden op je nieuwe stek. Tevens wordt aangeraden om je vaste routines aan te houden, van dagritme, routines op het werk tot aan het uurtje hardlopen op zaterdagmiddag.
De deskundigen geven ook aan wat je niet moet doen. Zo is het hoogst onverstandig om mensen die aarzelen om te praten en te roepen: Doe het toch. Ga toch.
Een wijze raad is ook om het ‘het gaat vanzelf wel weer over-gevoel’ te negeren. Heimwee moet je serieus nemen.
Hetzelfde geldt voor het leggen van contact. Je mag gerust je moeder bellen, maar niet om haar te vertellen hoezeer je haar mist of om te horen hoezeer je jou mist.
Het advies is om niet van de wijs te raken als zaken anders lopen dan gepland. Plannen maken is goed, maar probeer flexibel te zijn. Het leven is geen Excel-bestand.
Op het moment dat je weer wat beter in je vel zit, kun je de contacten met de familie uitbreiden. Je kunt een bezoek regelen. Ook kun je foto’s of een videofilm opsturen. En wie weet komt er een dag dat je het bord dat je bij je afscheid in Nederland hebt gekregen, met een gerust hart naast je nieuwe voordeur kunt schroeven: Oost West Thuis Best.
001-10-15

Ørnetunet

In Rekdal in de gemeente Vestnes in het westen van Noorwegen is dit bijzondere eigendom te koop. Het kan onder meer gebruikt worden als woning, hotel, toeristische accommodatie met hutten.

Lees meer...

eiland1

Voormalig vissersdorp te koop

Hoog in het noorden van Noorwegen, omgeven door steile bergwanden, is dit historische vissersdorpje in Kjelvik te koop. Een plek met een bijzonder rijke historie. Mogelijkheden voor toerisme, zeker nu het noorden veel aandacht krijgt!

Lees meer...

Neem een nieuwsbrief...

Abonneer u op de nieuwsbrief van norsk.nl, met nieuws over projecten, vacatures, onroerend goed en vestigingsmogelijkheden in Noorwegen. De nieuwsbrief verschijnt ongeveer één keer per maand.